Klaar voor de overgave, rijp voor de slacht

Voetballer David Beckham is een metafoor van onze tijd, vindt kunstenaar Marc Mulders: dolend, zoekend naar rituelen. Hij inspireerde Mulders voor zijn kunstwerk, een installatie in glas. ’Vader, in uw handen beveel ik mijn geest’.

’Voor mij is de voetballer David Beckham een metafoor van onze tijd’, zegt kunstenaar Marc Mulders. „Beckham is een doler, zoals wij allemaal zijn. We bedoelen het goed, maar het gaat mis. Wij willen o zo graag overgave, maar eigenlijk zijn we klaar voor de slacht. Daarom past David in mijn verbeelding van het Zevende Woord: ’Vader, in uw handen beveel ik mijn geest’ (zie kader).”

Gisteren opende koningin Beatrix het vernieuwde Nationaal Glasmuseum in Leerdam. Voor dat nieuwe museum maakte Marc Mulders ’The Seven Last Words of Christ’, een grote installatie in glas. De installatie vult een hele verdieping in een van de oude museumvilla’s. Centraal in het hoofdwerk plaatst Mulders een uit zwart glas gesneden grondplan van de St. Pieter in Rome. Binnen het ontwerp van Donato Bramante kan Mulders aan het werk met zijn eigen symbolen- en vormentaal. We zien hoe paradijsvogels, vlinders, zwanen, schedels en doornen zich aftekenen tussen de pijlers van de kathedraal.

Op een ander beeld zien we de voetballer David Beckham. Mulders gebruikte daarvoor een foto die fotografe Annie Leibowitz maakte voor het modeblad Vanity Fair. Mulders: „Beckham liet zich als Christus fotograferen – nee, dat zeg ik verkeerd, de fotografe dirigeerde hem in deze positie. Hij toont zich in een pose vol overgave. De houding, met het hoofd weggedraaid, ogen gesloten, de torso naakt en kwetsbaar met de armen gespreid doet onmiddellijk denken aan de gekruisigde Christus. Ik heb het beeld ondergebracht in een vlinder. Een bijbelse vlinder die, toen de zon na de kruisiging van Christus verduisterde, ten hemel rees.”

„David Beckam is een icoon van deze tijd”, zegt Mulders. „Volgens mij is hij behalve een uitzonderlijke voetballer ook een bijzonder aardige jongen, die veel voor de jeugd betekent. Ik vind het ontroerend dat het Engelse team hem meeneemt naar het WK, ook al is hij geblesseerd. Hij is een soort talisman die Engeland moet beschermen en geluk brengen.”

„Het is interessant om te zien hoe de verschillende ploegen op het WK de teamgeest aanjagen. De Afrikaanse ploegen houden een soort seance in een kring, waarbij allerlei traditionele vormen van geloof en ongeloof een uiting vinden. De Westerse ploegen zijn wat dat betreft onthand: de religie, de liturgie en de celebratie zijn ons ontnomen. Maar zonder kunnen we niet, daarom gaan we op zoek bij allerlei wereldreligies. Dat zie je ook mooi aan Beckham. Zijn lichaam zit vol met tatoeages: beschermengelen, het kruis van Christus, verwijzingen naar de Bijbel, maar ook naar andere religies, zoals het hindoeïsme. Het is interessant dat er bij het zetten van die tatoeages ook allerlei vertaalfouten optreden. Beckham probeert met een mengeling van inscripties, oprecht geloof, spiritualiteit, en bijgeloof zijn lichaam te laten vergezellen van een tweede lichaam, waar een soort blauwdruk op staat van wat te doen en hoe de toekomst tegemoet te treden.”

Mulders: „Ik heb mijn hele leven gevoetbald, kijk graag naar voetbal. Maar ik kijk ook graag naar de modewereld. Ik lees de Vanity Fair, waar ik regelmatig Davids vrouw in tegenkom. Een vreemde vrouw, alleen uit op status, roem en geld. Naar mijn idee is Beckham een goedbedoelend iemand, die speelbal geworden is van de commercie. Met al die spreuken, kreten en tekens op zijn lichaam probeert hij een engelbewaarder om zich heen te creëren, om het leven toch aan te kunnen. Dat is de tragiek van ons allemaal: wij kunnen ons niet meer neervlijen in een geloof. Het instituut van de rooms-katholieke kerk stapelt fout op fout, de moloch van het kapitalisme heeft een chaos van schaalvergroting gecreëerd. En die wanorde en fragmentatie wordt nog versterkt door mensen als Geert Wilders, die schelden en haat zaaien. Kiezers hebben niet op de PVV gestemd omdat ze racisten zijn maar omdat ze leven in een maatschappij zonder hechting. De ene dag willen we een saamhorigheidsgevoel creëren door met Guus Meeuwis een lichtje op te steken voor het Nederlands elftal. De volgende dag lachen we om Paul de Leeuw, die in zijn programma een vrouw in de overgang uitscheldt.”