Rozen als offergaven
Intrigerende stillevens, verwelkende parkiettulpen, beestjes en heiligen: Huis Bergh ademt de religieus geïnspireerde sfeer van schilder Marc Mulders.
Veelzijdig kunstenaar Marc Mulders scoorde zijn eerste roem met prachtige stillevens van bloemen en dode hazen, waarvoor hij zich oriënteerde op de Franse schilders Chaim Soutine als Jean Fautrier. In het platte vlak stelt hij ook fotocollages samen en tekent en aquarelleert hij. Daarnaast krijgt hij opdrachten voor ramen (Catharijneconvent in Utrecht, Nieuwe Kerk in Amsterdam, dorpskerk Rhoon).
Tegenwoordig heeft hij tevens een modelabel met de naam Stop Bleeding. Het liefst wil hij al zijn activiteiten onderbrengen in een totaalkunstwerk dat de kijker op verschillende niveaus moet aanspreken. Dit voorjaar ging hij in op een verzoek van Huis Bergh in 's-Heerenberg. Daar stond hem behalve de vaste collectie het hele gebouw ten dienste. Overal in het kasteel is nieuw werk in de vorm van collages, aquarellen en tekeningen van zijn hand te zien.
Een deel daarvan heeft hij op reusachtig formaat opgeblazen. Deze foto's hangen aan de buitenmuren van kasteel. Omdat Mulders gevraagd werd vooral te reageren op de verluchte manuscripten in de collectie, ontstaat aan de buitenzijde van het kasteel een bonte carrouseloptocht van feeërieke bloemenpracht in combinatie met heiligen en kruipend gedierte.
Weer iemand die aan de haal gaat met de erfenis van Jeroen Bosch, denkt de argeloze bezoeker. Niets van dat alles, Marc Mulders zal niet snel in de valkuil van het fantastische realisme tuimelen. Mulders is een te integere schilder om zich met allerlei beeldrijmtrucjes in te laten. Voor onstuimige gedachten, wilde dromen of nachtmerriesmoetje niet bij hem zijn.
Wanneer je alle door hem gebruikte technieken overziet, dreigt zijn kwaliteit als pur sang schilder enigszins in het gedrang te komen. Misschien om die reden biedt Huis Bergh hem een aparte zaal waar een bondig overzicht van zijn schilderkunst is te zien.
In pasteuze verf, die in roze en wijnrood vetkorrelig oogt, schildert hij rozen en tulpen als kostbare offergaven. Ze roepen meteen de dode hazen in herinnering waarmee Mulders destijds doorbrak. Ook de haas is een teken van offer, gelijk de beelden van de gijzelaars (in het Frans 'otage') van Jean Fautrier. Alleen, bij Mulders zal het offer altijd een religieuze referentie hebben, het geloof is een oneindige inspiratiebron voor hem.
De parkiettulpen zijn weer een ander verhaal. Een maand lang kocht Mulders elke dag een paar van deze bloemen en voegde ze steeds samen. Op het eind van de maand had hij een enorme bos tulpen in verschillende 'levens'-stadia. Door ze vervolgens in fotocollages te verwerken, ontstaan intrigerende stillevencombinaties, met de nadruk op zaken als vanitas, liturgie en initiatie.
Nieuwsgierigheid naar en bewondering voor de schepping spelen op dit punt een belangrijke rol. Mulders is oprechtgeïnteresseerd in alles wat het leven voortbrengt en wat (nog) niet cultureel bepaald is. Maar omdat hij ook in liturgische aspecten is geïnteresseerd, zal hij niet schromen zijn belangstelling voor natuurmystiek - uitgedrukt in de macht van de wisselende seizoenen - rechtstreeks te koppelen aan zijn eigen spiritualiteit.
Zijn beeld thematiek ontleent hij veelal aan de kunstgeschiedenis. Zo komt de pauw, symbool van de wederopstanding, regelmatig in zijn werken voor. In de pauw die hij voor Huis Bergh heeft geschilderd, verwerkte hij in de staart een opname van een laatmiddeleeuws ivoren reliëf.
Het ritme van de staande, soms schrijdende figuren in twee en een halve dimensie geeft aan de vogel een coconachtig effect, alsof het dier het volle gewicht van het geloof met zich mee zeult. Elders in de vogel verschuilen zich kleine (fotofragmenten met religieuze bijbetekenissen die het uiteindelijke resultaat een geheimzinnig kader verschaffen.
Bij sommige wezens die Mulders maakt, lijkt het of hun lijf uitgroeit tot een ware Ark van Noach. De heiligen (Jezus, Maria, kerkvaders) worden niet weggezet, maar eerder beschermd. Mulders geeft ze een voorlopig thuis, wachtend op een tijd dat de heiligen echt worden verstaan.
Dat hij toch in de eerste plaats schilder is (in dit geval met waterverf) blijkt uit de weergave van kleine maar oh zo ingenieus geschilderde beestjes. Mulders moet ze in de randversieringen van de manuscripten hebben gezien, die in het kasteel aan hem zijn voorgelegd. Hij heeft ze niet één op één gekopieerd, maar geprobeerd ze in hun ware schoonheid te begrijpen. Ook hier overheerst de oprechte bewondering voor de schepping.
Bloemen en wild, ze zijn in de verzameling van Huis Bergh altijd wel aan te treffen. Voor Marc Mulders, die beide onderwerpen graag in zijn werk wil opnemen, bood het kasteel dan ook een waardevolle voedingsbodem.
„Maar", zo voegt hij eraan toe, „ik kijk graag naar de natuur, maar wil er ook dramatische momenten aan verbinden. Ik voel me betrokken bij het universele lijden, zoals bij 9/11. Je kunt dat echter niet tonen met alle bloederige details. Dat wordt wel door CNN op de televisie gebracht. Schilderkunst moet verder gaan, je moet het ook kunnen sublimeren."
Trouw 23.04.2009 - Cees Straus