Sint-Janskathedraal, 's-Hertogenbosch

Aantekening bij het glas-in-loodraam ‘Het Laatste Oordeel’ voor de Sint Jan Kathedraal te Den Bosch, en wel specifiek over het paneel geheel linksonder; het vliegtuig van 11.09.01 N.Y. ondergebracht in een omgekeerde Iris in de hel.

Al sinds 2001 is het terrorisme een van de thema’s binnen mijn ‘iconografische agenda’. Indertijd maakte ik hierover al collages in mijn in eigen beheer uitgegeven kunstenaarstijdschrift ‘100.000.000 (‘Politieke’ collages bevinden zich onder meer in de collecties van het Van Abbe Museum te Eindhoven, het De Pont museum te Tilburg en het Stedelijk Museum te Amsterdam).

Elke kunstenaar die in zijn tijd een Bijbels thema verbeeldt, zal zowel zijn handen als zijn ziel bij de arbeid gekleurd weten door de dan aanwezige ‘tijdszenuw’ en die vertalen in een persoonlijke iconografie.
Ook zal de kunstenaar zijn dagelijkse arbeid plotseling onderbroken weten door een voor hem ingrijpende en dramatische gebeurtenis buiten zijn atelier, zal hij het geziene leed en menselijk tekort vervolgens willen, ja moeten noteren, registreren, afdrukken en documenteren, en zo ook tevens behoeden voor de vergetelheid (zie Constant met Nieuw Babylon, Gerhard Richter met de Baader Meinhof werken, Picasso met de Guernica, Goya met de executie van Keizer Maximiiaan). Daarom heb ik voor het Laatste Oordeel, naast de gebruikelijke verdeling Hemel-Vagevuur-Hel, ook in de hel een beeld willen tonen wat voor ons allen juist nu spreekt en ook handelt over de uitdrukking ‘een hel op aarde’.

En voor mij is dat vooral mijn ongeloof dat gelovigen, zowel terroristen als geestelijke en politieke (wereld)leiders, menen met bloed aan hun handen de trap omhoog naar de Hemel te kunnen betreden. Immers in de Koran en de Bijbel staat dat die tocht omhoog gepaard zal gaan in liefde voor de naaste, en op de sporten van die ladder zijn er ter initiatie en oefening onder meer de schuldbelijdenis, de treden van vergeving en die van verzoening met de naaste en de ‘vijand’.

Het mag dus niet gaan om handen gedoopt in haat, maar onze handen moeten juist zorgende en schenkende handen zijn. Dat geldt voor terroristen en ook voor gelovigen die binnen hun eigen religie elkaar bestrijden: de protestanten en katholieken bijvoorbeeld in Ierland, de soenieten en sji’ieten in Irak, President Bush die zijn jongens tot een nieuwe kruisvaarderstocht aanzet. Want al dezen doen niet wat de Heilige schrift ons voorhoudt: raak Uw naaste en Uw vijand aan met de liefde die uit de ziel geboren is en in de ogen waarheid wordt. Zij allen denken het laatste oordeel van de liefhebbende God al te kennen, nemen in hun blindheid een voorschot op dat laatste oordeel en dat is de aardse hel van bloed vergieten.

‘De hel op aarde’ is juist voor mij de duivel die in de gedaante van een gelovig zijn de boodschap van liefde uit de Bijbel en de Koran omkeert om dood en verderf te zaaien; ‘Ga weg van Mij vervloekten, naar het eeuwige vuur, dat aangelegd is voor de duivel en zijn engelen’ (Math. 25, 31-46). Daarom heb ik ook een vogel in de hel gesitueerd, die omziet naar zijn eigen staart en daarin de duivel ontwaart. Daarom ook heeft de omgekeerde Iris in de hel wel zijn schone kleuren behouden, immers het kwaad is er in verleidelijke en zelfbewuste vorm

Als belijdend Katholiek geloof ik in de verwantschap en verbondenheid van alle gelovigen in de wereld, dat wij ook allen gezamenlijk hen die in onze gemeenschap met de tong God prijzen, maar met de handen orkanen van haat doen uitademen veroordelen.

Voor mij is een Christen, Jood, Islamiet met die naam gedoopt naar gelang hij op welk oord op aarde geboren is. Een spiritueel mens gaat naar het gebedshuis daar waar hij opgroeit, dat is een Moskee bijvoorbeeld in Irak, een Synagoge in Israël, een Tempel in India, een Kerk voor mij alhier in Tilburg.

Samen zijn wij Hem indachtig, Hij die middels de Heilige boeken ons tegemoet komt, zich geeft, ons omhelst, ons bewaren wil in zijn gevouwen handen. Voor mij is de Iris in mijn raam daar ook een toonbeeld van; bladeren die teer de binnenruimte van Gods liefde bewaren. Het is aan ons de bladeren te ontvouwen. Het is aan mij als ambachtsman, werkende in opdracht voor de Kerk, de openingen in die kerk te voorzien van een gekleurd licht met beelden van zowel goed als kwaad. Tezamen zal dat gekleurd glas de gewijde ruimte verlichten. Het zonlicht maakt Zijn uitgestoken handen zichtbaar.

  • EO tv opnamen Raam 'Het laatste Oordeel' uitz. 21.04-'Andere wereld'